Crowdfunding: kunnen kunstenaars nog zonder?

 Beeld: voordekunst

Beeld: voordekunst

 

Je bent kunstenaar of creatief ondernemer en je hebt een plan. Je hebt er maandenlang op zitten broeden, het is een van je beste ideeën ooit, het móet er komen: een debuutalbum met videoclip of een journalistiek fotoboek over een karakteristieke stadswijk vol onbekende geschiedenissen, een theatraal kerstsprookje voor kinderen, kunstworkshops in ontwikkelingslanden. Maar hoe maak je van dat plan realiteit?  Waar ga je bijvoorbeeld de kostuums, camera’s, liters benzine, posters, producenten en repetitieruimtes betalen?

 
 

De tijd van de eindeloze kunstsubsidies is over, maar dat betekent niet dat minder Nederlanders om kunst geven. Integendeel. Op voordekunst, het grootste Nederlandse crowdfundingsplatform voor de creatieve sector, werd in zeven jaar tijd door zo’n 150 duizend mensen meer dan 15 miljoen euro aan kunst- en cultuurprojecten gedoneerd. Dat bewijst, duidelijker dan subsidies, hoe hard kunst nodig is en wordt gewaardeerd.

Méér dan geld
Voordekunst werd opgericht door directeur Roy Cremers, als onderdeel van het Amsterdams Fonds voor de Kunst, vertelt communicatiemedewerker Kim Bron. ‘Om makers de mogelijkheid te geven naast subsidie ook hun netwerk actief te betrekken bij de realisatie van hun projecten. Zoiets bestond nog niet in Nederland.’ De pilotversie was een succes en binnen een jaar was voordekunst een zelfstandig opererende stichting.
Sindsdien heeft voordekunst 2670 kunstprojecten kunnen verwezenlijken, die zonder crowdfunding niet, of in minimalere uitvoering waren gerealiseerd. ‘Kunstenaars willen vaak zélf projecten op poten zetten,’ zegt Kim. ‘Om daarvoor geld in te zamelen is gebruik maken van een platform professioneler en effectiever dan rondgaan bij familie en vrienden. Op voordekunst staan geeft meteen festiviteit: je bereikt niet alleen geld, maar óók publiek en reacties.’

Van al die mijlpalen is de stichting het meest trots op de hoeveelheid mensen die bereid zijn bij te dragen aan kunst. ‘En dan krijg je er als donateur niet eens altijd iets voor terug. Soms bestaan tegenprestaties uit een cd, een boek of workshops, maar veel donateurs selecteren géén tegenprestatie, puur omdat ze willen geven. Dat vinden wij heel mooi om te zien.’

Het Pijpcollectief
Een van de projecten die dankzij voordekunst kon worden gerealiseerd is Prozac Palace, een theatervoorstelling van Het Pijpcollectief, voor deze gelegenheid bestaand uit toneelmakers Lisanne van Aert en Lotte Lola Vermeer. Afgelopen maand behaalden zij hun campagnedoelstelling van €2500. Daarmee kon Prozac Palace op 7 september in première gaan op het Amsterdam Fringe Festival.
De twee maaksters vertellen dat ze er alles aan wilden doen om de professionele mensen waarmee zij samenwerkten een vergoeding te kunnen geven. ‘We hadden een biersponsor geregeld en verschillende aanvragen gedaan om enigszins een budget bij elkaar te sprokkelen. Door daarover te spreken met andere kunstenaars realiseerden we ons dat crowdfunding niet alleen handig is om geld in te zamelen, maar ook goed werkt als marketingmiddel, om mensen aan je te verbinden. Je creëert meteen een crowd. Dat heeft ons over de streep getrokken: het heeft op meerdere niveaus een meerwaarde.’

De toneelmaaksters, beiden dit jaar afgestudeerd aan de HKU, denken dat het succes van de campagne grotendeels komt door hun loterijconcept: één donateur kon een overnachting winnen in het all-in hotel waarop de voorstelling was gebaseerd. Hoe groter de donatie, hoe meer kans op de prijs. ‘Toch was het absoluut niet makkelijk om het doel te bereiken: we moesten er op achthonderd verschillende manieren aan trekken, met mailtjes, zelfgemaakte filmpjes, een tussentrekking…’
Was het doel niet bereikt, dan had het collectief alleen de kosten kunnen dekken. ‘In eerste instantie was ons eigen inkomen gesneuveld. We hadden de voorstelling gemaakt, maar met minimale middelen en zonder vergoedingen.’

Het wiel uitvinden
Voordekunst biedt iedere maker een persoonlijk begeleider – zo kwam de begeleidster van Het Pijpcollectief kijken bij hun voorstelling – daarnaast organiseert het platform workshops, één-op-één-sessies en masterclasses. Kim: ‘We merken dat veel makers die een campagne beginnen steeds opnieuw het wiel uitvinden, terwijl wij zoveel kennis en ervaring in huis hebben. Na zeven jaar weten we precies wat handig is, hoe je kunt onderzoeken wat je doelgroep is, hoe je dat mooi in kaart kunt brengen. We willen zelf net zo hard als de makers dat de campagnes slagen, en dat lukt vaak sneller met persoonlijke begeleiding. Voor veel kunstenaars voorziet dat in hun behoefte aan informatie over ondernemerschap.’ 

Het doel van voordekunst is méér creatieve projecten te kunnen realiseren. Kim: ‘Ik denk dat de creatieve sector niet meer zonder crowdfunding kán. Het is zo erg bewezen dat mensen dit waarderen en willen doen. Crowdfunding blijft een laagdrempelige manier om te geven of om zelf ondernemerschap te tonen. Het is een niet meer weg te denken onderdeel van het Nederlandse kunst- en cultuurlandschap.’

Tekst: Lisanne Didi Onderwater

 
Thorsten BlokzijlAlgemeen